Różne typy lonży odpoczynkowej

O różnych typach lonży odpoczynkowej możecie przeczytać w moim osobnym artykule, który znajdziecie pod tym linkiem: Lonża odpoczynkowa. Rest loop. Lonża wspinaczkowa. Dlatego pozwolę sobie w tym miejscu nie rozwijać tego tematu w sposób szczegółowy.

Wspomnę jedynie, że lonże odpoczynkowe możemy wykonać na wiele sposobów. Mogą to być lonże z fabrycznie zszywanej pętli wspinaczkowej (należy unikać taśm z Dyneemy — znacznie lepszym rozwiązaniem są klasyczne, szerokie taśmy poliamidowe), regulowane lonże z dynamicznej liny typu Connect Adjust z licznymi odmianami oferowanymi przez różnych producentów, lonże odpoczynkowe wykonane z długich ekspresów wspinaczkowych — najlepiej z karabinkami zakręcanymi lub automatycznymi — oraz fabrycznie zintegrowane pętle odpoczynkowe (rest loop) w lonżach via ferrata z absorberem energii.

To, w jaki sposób będziemy prowadzić kontrolę partnerską lonży odpoczynkowych, zależy od systemu, jaki zastosujemy. Niemniej, bez względu na rozwiązanie, kontroli musimy poddać kilka kluczowych elementów (z pewnymi ograniczeniami w przypadku rest loopa w lonży na via ferraty z absorberem energii).

Pierwszym elementem poddanym kontroli musi być system wpięcia do uprzęży. Unikajmy wpinania naszej lonży odpoczynkowej do uprzęży za pomocą karabinków, a już broń boże za pomocą karabinków niezakręcanych, które powszechnie stosuje się jako karabinki sprzętowe i karabinki do pośrednich punktów asekuracyjnych (karabinki w ekspresach wspinaczkowych).

Stosowanie karabinków do wpięcia statycznej lonży do uprzęży wprowadza do układu kolejny element, który może ulec awarii. Karabinki mogą mieć wady i się rozlecieć, karabinki mogą samoczynnie się wypiąć, gdy jakimś sposobem dociśniemy je do ciała lub do skały, wreszcie, karabinki w miejscu łączenia lonży odpoczynkowej z łącznikiem centralnym uprzęży, z natury rzeczy, nie są tam absolutnie potrzebne.

Lonża odpoczynkowa powinna być wpięta w łącznik centralny uprzęży wyłącznie za pomocą węzła typu krawat i taki sposób mocowania jest w zupełności wystarczający.

Czasami można spotkać osoby, które montują lonżę przez dwa punkty przewiązania uprzęży (zob. rysunek uprzęży powyżej), a następnie stosują węzeł „skrajny tatrzański” lub „pośredni tatrzański”. Taki system ma jednak swoje wady i w rękach osób bez doświadczenia może prowadzić do krytycznych błędów.

Gdy mamy już poprawnie zamontowaną lonżę odpoczynkową do łącznika centralnego uprzęży, możemy na środku taśmy zawiązać węzeł kluczka, który podzieli taśmę na dwie niezależne części. Chociaż zastosowanie tego węzła osłabi taśmę do ok. 16 kN w miejscu jego zaciągnięcia, jego wykonanie pozwala na sprawniejsze wykorzystanie lonży odpoczynkowej w bardziej niestandardowy sposób (rozwiązania te zawsze pokazuję na wszystkich kursach ferratowych).

Kolejnym elementem podlegającym kontroli jest karabinek, za pomocą którego będziemy wpinać się do stalowej liny lub do kotew na via ferracie. Użycie karabinka niezakręcanego jest poważnym błędem, ponieważ na via ferratach siły działające na karabinki mogą różnić się od tych występujących we wspinaczce skalnej.

Karabinek niezakręcany może być narażony na działanie sił wyłamujących (na krawędzi), a w wielu sytuacjach może również samoczynnie się otworzyć i doprowadzić do wypięcia lonży. Z tego właśnie względu zalecanym karabinkiem do lonży na via ferraty jest karabinek zaprojektowany specjalnie do tego zastosowania, czyli karabinek typu Klettersteig (oznaczony literą „K” w kółeczku na korpusie karabinka).

Jeżeli nie mamy takiego karabinka, możemy użyć klasycznego karabinka HMS. Musimy jednak pamiętać, że zarówno karabinki HMS, jak i karabinki niezakręcane nie są projektowane do pracy w pozycji wyłamującej, a takie siły występują, gdy odwieszamy się na kotwie mocującej stalową linę (kotwa osadzona w skale, do której zamocowana jest stalowa lina).

Gdy mamy już poprawnie dobrany karabinek musimy jeszcze odpowiednio przymocować go do naszej taśmy (w przypadku systemu z zszywaną taśmą wspinaczkową). Dobrym sposobem jest użycie węzła półwyblinka lub krawat i odpowiednie poukładanie taśmy na karabinku (jej zaciągnięcie na karabinku może być kluczowe). Luźny węzeł może niebezpiecznie obciążać karabinek w osi poprzecznej, a to już może być niebezpieczne.

Wpinanie karabinka do luźnej pętli nie jest dobrym pomysłem, bowiem dość łatwo się z tego układu całkowicie wypiąć, szczególnie w sytuacji, gdy działamy pod silną presją (w trudnym, wyczerpującym miejscu). Zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem jest użycie jakiegoś węzła stabilizującego pozycję naszego karabinka typu K.

Gdy mamy regulowaną lonżę z dynamiczną liną mocowanie karabinka jest odgórnie narzucone i zoptymalizowane jeszcze na etapie projektowania i produkcji w fabryce. Tutaj już niewiele możemy zrobić poza odpowiednim dobraniem karabinka, i ewentualnie stworzeniem węzła na linie np. kluczka, ósemka, a najlepiej motyl alpejski – o ile chcemy podzielić naszą lonżę na pół, chociaż w tym systemie może to nie być mocno wymagające.

Poza poprawnie skonstruowanym systemem do odpoczynku konieczne jest również sprawdzenie: czy nie ma przetarć, przecięć i deformacji taśmy lub liny, czy nie ma oznak starzenia się materiału (poliamid), czy taśma fabrycznie została poprawnie zszyta, czy karabinki działają poprawnie oraz czy nie ma niepotrzebnych skręceń taśmy. Jak dobrze się popracuje nad taśmą (poukładacie) to można ją tak zamontować, że nie będzie na niej żadnych skręceń.

Pamiętajmy, że elementy tekstylne (taśmy, pętle) wykonane z poliamidu podlegają procesowi starzenia. Oznacza to, że oprócz uszkodzeń mechanicznych należy uwzględnić również ich degradację wynikającą z czasu, promieniowania UV, no i oczywiście eksploatacji.