Pochodzenie nazwy Mogielica nie jest jednoznaczne, ale to chyba nikogo nie powinno dziwić. Rzadko kiedy jesteśmy wstanie dość precyzyjnie wskazać źródłosłów, szczególnie tam, gdzie działalność ludzka sięga zamierzchłych czasów.

Nie mniej, w historii, a więc w zapiskach dotyczących Beskidu Wyspowego znaleźć możemy kilka ciekawych teorii. Mogielica to:

1. Mogiła – najczęściej przyjmuje się, że nazwa pochodzi od słowa oznaczającego grób. Według lokalnych podań na szczycie lub jego zboczach miały znajdować się dawne miejsca pochówku, być może związane z walkami lub epidemiami. Niektóre źródła podają, że Mogielica była miejscem pochówku obwiesiów, samobójców i topielców. Według utartych stereotypów ziemia święta na cmentarzu nie przyjmuje ciał, które odeszły z ziemskiego padołu bez ostatnich sakramentów. Ofiary śmiertelnych wypadków, samobójcy i straceni rozbójnicy nie byli godni pochówku na kościelnych cmentarzach, dlatego ciała tych nieszczęśników chowane były na wzgórzach, w miejscach oddalonych od osad ludzkich.

2. Legenda o zbójnikach – mówi się, że w okolicach Mogielicy grasowały bandy zbójnickie, a sama góra była miejscem ukrywania łupów i niestety również ciał nieszczęsnych ofiar.

3. Topografia – niektórzy językoznawcy sugerują, że nazwa może odnosić się do kopulastego, „mogiłowego” kształtu góry. W końcu, na całym świecie można dostrzec korelację pomiędzy nazwą szczytu, a tym, co wyobrażają sobie autochtoni.

4. Zapowiednica – Starzy gazdowie Mogielicę nazywają Zapowiednicą, bowiem ciemne, ciężkie chmury nad jej wysokim szczytem często zwiastują gwałtowną burzę i gradobicie. I chyba dużo w tym racji, bowiem kiedy wilgotne masy powietrza napływają na duże pasma górskie, zaczyna się proces, który szybko może zmienić spokojny dzień w gwałtowne załamanie pogody. Mogielica bardzo często staje się katalizatorem gwałtownych burz. To nad nią wznoszące powietrze ochładza się, a para wodna zawarta chmurach ulega skraplaniu. Chmury rosną, gęstnieją, nabierają objętości. Potężne chmury burzowe – Cumulonimbusy – potrafią w ciągu kilkudziesięciu minut „wyrosnąć” ponad grzbietami. To moment, w którym energia zgromadzona w atmosferze znajduje ujście.

W takich miejscach jak Mogielica, czy inne odsłonięte szczyty Beskidów, ten proces jest szczególnie odczuwalny. Nie dlatego, że góry są najwyższe, ale dlatego, że są izolowane – nic nie rozprasza napływających mas powietrza. Wszystko skupia się na jednym grzbiecie.

5. Legenda o duchach i mgłach – Mniej znana, ale równie klimatyczna wersja mówi o tym, że mgły często zalegające wokół szczytu Mogielicy to dusze zmarłych, które unoszą się nad mogiłą i strzegą góry. Patrząc na poranne morze chmur łatwo zrozumieć, skąd takie skojarzenia.

Niezależnie od wersji, wszystkie legendy mają wspólny mianownik – śmierć, pamięć i pewien rodzaj powagi tej góry. I może właśnie dlatego, stojąc na szczycie Mogielicy wyczuwa się coś więcej niż tylko piękny widok, poruszający serce krajobraz. Tak, jakby to miejsce miało swoją utajoną historię, ledwo tylko zaznaczoną w ludowych opowieściach.